Din Eğitiminde Mükâfat ve Ceza
Prof. Dr. Mehmet Emin AY
Düşünce
Kitabevi Yayınları,
İstanbul, 2005.
Ebatlar: 13,5 x 21 cm,
İthal kağıt, 272 s.
ISBN: 975-6434-20-1
İSTEME ADRESİ:
Düşünce Kitap-Kırtasiye
Güllük Mh. Akıncılar Cd. No: 12-A
Yıldırım-BURSA
Tel & Faks: (224) 369 28 82
E-posta: editor@dusuncekitabevi.com
İslâm eğitim sisteminin kaynağı, temelde Kur’an-ı Kerim ve Hz. Peygamber’in sünnetidir. Bunun yanında, görüşleriyle çağlar ötesine ışık tutan İslâm eğitimcileriyle kitlelere ulaşan bu sistem, insan fıtratına en uygun eğitim kalitesine ulaşmıştır.
İslâm eğitim sisteminin bu sağlam temellere dayandığı dönemlerde ilmî, fikrî ve teknolojik gelişmelere imkânlar hazırlanmış, bu temel unsurlardan sapmaların yaşandığı dönemlerde ise eğitim sisteminde ciddî buhranlarla karşılaşılmıştır. Her defasında İslâm eğitim sistemiyle alâka kurulmaya çalışılan ancak Kur’an ve Sünnet’te hiç bir şekilde bahsi geçmeyen falaka meselesi, bahsi edilen buhranlı dönemlerin neticelerine sadece bir örnektir. Buna benzer daha birçok konu İslâm eğitim sistemine mal edilmeye çalışılarak bu eğitim sistemi ve din eğitimi karalanmaya çalışılmaktadır.
Elinizdeki çalışmada din eğitiminde mükâfat ve ceza konusu, aile, örgün ve yaygın eğitim kurumları perspektifinden ele alınarak, geniş bir bakış açısıyla ve detaylarıyla incelenmeye çalışılmıştır. Bin öğrenci ile yüz öğretmene uygulanan anketlerin bilgisayar ve istatistik programları aracılığıyla değerlendirildiği bu eser, mükâfat, ceza, dayak ve falaka gibi, konuyla yakından alakalı kavramları ele alan 300’ü aşkın kaynak gözden geçirilerek hazırlanmıştır. Anne babaları, Kur’an Kursu Öğreticilerini ve İmam-Hatip Lisesi öğretmenlerini yakından ilgilendiren bu çalışmanın, din eğitimiyle ilgilenen her kesimden insanımıza da önemli bilgiler vereceğini ümit etmekteyiz. (arka kapak)
İÇİNDEKİLER
LİTERATÜR İLE İLGİLİ KISALTMALAR
Birinci Bölüm
DİSİPLİN, MÜKÂFAT ve CEZA KAVRAMLARINA
TEORİK BİR YAKLAŞIM
4. Eğitim-Öğretimde Mükâfat Türleri
a. Manevî Mükâfat (Moral Reward)
(2) Övmek, Tebrik ve Takdir Etmek
b. Maddî Mükâfat (Physical Reward)
(1) Arzu ve İstekleri Yerine Getirmek
(2) Çeşitli Armağanlarla Ödüllendirmek
4. Eğitim-Öğretimde Ceza Türleri
a. Manevî Ceza (Moral Punishment)
b. Maddî Ceza (Physical Punishment)
(1) Arzu ve İstekleri Yerine Getirmemek
İkinci Bölüm
EĞİTİM SİSTEMLERİ AÇISINDAN DİSİPLİN,
MÜKÂFAT ve CEZA
B. BATI EĞİTİM SİSTEMİNDE DİSİPLİN, MÜKÂFAT ve CEZA
1. Ceza Anlayışına Karşı Olanlar
2. Ceza Anlayışına Taraftar Olanlar
3. Cezaya Belirli Şartlarla İzin Verenler
C. İSLÂM EĞİTİM SİSTEMİNDE DİSİPLİN MÜKÂFAT ve CEZA
a. Kur'an-ı Kerim'de Disiplin Kavramı
b. Kur'an-ı Kerim'de Mükâfat Kavramı
c. Kur'an-ı Kerim'de Ceza Kavramı
a. Hz. Peygamber'in Sünnetinde Disiplin Anlayışı
b. Hz. Peygamber’in Sünnetinde Mükâfat Anlayışı
c. Hz. Peygamber'in Sünnetinde Ceza Anlayışı
(1) Dayak Aleyhindeki Rivayetler ve Tahlili
(2) Dayak Lehindeki Rivayetler ve Tahlili
a. Çocuğun Hukuki Yönden Sorumlu Sayılmaması İlkesi
b. Küçük Çocuklara Bedeni Cezanın Uygulanamayacağı ilkesi
c. Bedeni Cezaya Ancak Eğitim Amacıyla Başvurulabileceği İlkesi
d. Vurulacak Yerlerin Sınırlandırılmış Olması İlkesi
e. Vurulacak Miktarın Sınırlandırılmış Olması İlkesi
f. Kullanılacak Aletlerin Sınırlandırılmış Olması İlkesi
4. İslâm Eğitimcilerinin Görüşleri
a. Belirli Şartlarla Cezaya İzin Verenler
b. Cezaya Kesinlikle Karşı Olanlar
D. DİSİPLİN, MÜKÂFAT VE CEZA KONULARINDA İSLÂM VE BATI EĞİTİMCİLERİNİN MUKAYESESİ
Üçüncü Bölüm
DİN EĞİTİMİNDE MÜKÂFAT ve CEZANIN ÇOCUK ve ÖĞRENCİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
I. ANKETE KATILAN ÖĞRETMENLERLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER
II. ANKETE KATILAN ÖĞRENCİLERLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER
A. ÖĞRENCİLERİN ÇEVRE, SINIF VE CİNSİYETE GÖRE DAĞILIMI
C. ÖĞRENCİLERİN GELDİKLERİ SOSYAL ÇEVRE
D. ÖĞRENCİLERİN KALDIKLARI YER
E. ÖĞRENCİLERİN EBEVEYNLERİNİN ÖZ, ÜVEY VEYA ÖLÜ OLUŞU
F. ANNE-BABANIN TAHSİL DURUMLARI
G. ÖĞRENCİ AİLELERİNİN SOSYO-EKONOMİK YAPILARI
III. ANKETLERDEN ELDE EDİLEN BULGULAR VE YORUMLARI
A. AİLEDEKİ DİN EĞİTİMİ-ÖĞRETİMİNDE MÜKÂFAT VE CEZA
1. Çocukluk Döneminde Ailede Din Eğitimi ve Öğretimi
a. Ailede Din Eğitimi ve Öğretiminin Verilme Oranı
b. Ailede Din Eğitimi ve Öğretimini Verenler
c. Verilen Din Eğitimi ve Öğretiminin Yeterlilik Derecesi
d. Dinî Prensiplerin Ailede Yaşanmasının Çocuk Üzerindeki Etkileri
(1) Anne Babanın İbadetleri Yerine Getirme Oranı
(2) Ailenin İbadetler Konusunda Çocukla İlgilenme Oranı
(3) İbadetler Konusundaki Teşvik ya da İlgisizliğin Çocuk
Üzerindeki Etkileri
e. Ailedeki Din Eğitimi ve Öğretiminde Uygulanan Metotlar
2. Ailedeki Din Eğitimi ve Öğretiminde Mükâfat
a. Mükâfatlandırma Oranı ve Sıklığı
c. Mükâfatların Çocuk Üzerindeki Etkileri
3. Ailedeki Din Eğitimi ve Öğretiminde Ceza
a. Cezalandırma Oranı ve Sıklığı
c. Cezaların Çocuk Üzerindeki Etkileri
B. YAYGIN DİN EĞİTİMİ ve ÖĞRETİMİNDE MÜKÂFAT ve CEZA
1. Türkiye'de Yaygın Din Eğitimi ve Öğretimi
a. Yaygın Din Eğitimi ve Öğretimi Kurumlarına İlgi
b. Yaygın Din Eğitimi ve Öğretimi Kurumlarına İlk Olarak Gidilen Yaşlar
c. Yaygın Din Eğitimi ve Öğretimi Kurumlarına Devam Edilen Süre
d. Yaygın Din Eğitimi ve Öğretimi Kurumlarının Yararlılık Derecesi
2. Yaygın Din Eğitimi ve Öğretiminde Mükâfat
a. Mükâfatlandırma Oranı ve Sıklığı
c. Mükâfatların Öğrenci Üzerindeki Etkileri
3. Yaygın Din Eğitimi ve Öğretiminde Ceza
a. Cezalandırma Oranı ve Sıklığı
c. Cezaların Öğrenci Üzerindeki Etkileri
4. Öğrenci Gözüyle Yaygın Din Eğitimi ve Öğretimi
C. ÖRGÜN DİN EĞİTİMİ ve ÖĞRETİMİNDE MÜKÂFAT ve CEZA
1. Örgün Din Eğitimi ve Öğretiminde Mükâfat
(1) Mükâfat Alma Oranı ve Sıklığı
(3) Mükâfatların Öğrenci Üzerindeki Etkileri
(3) Mükâfatların Öğrenci Üzerindeki Etkileri
(4) Mükâfatların Öğrenciye Veriliş Biçimi
2. Örgün Din Eğitimi ve Öğretiminde Ceza
(1) Ceza Alma Oranı ve Sıklığı
(3) Cezaların Öğrenci' Üzerindeki Etkileri
(3) Cezaların Öğrenci Üzerindeki Etkisi
(4) Cezaların Öğrenciye Veriliş Biçimi
(5) Öğrencilik Yıllarında Alınan Cezaların Öğretmenliğe Etkisi
c. Maddî-Manevî Ceza Tercihinde Öğretmen ve Öğrenci Görüşleri
3. Örgün Din Eğitimi ve Öğretiminde Disiplin Problemi
a. Örgün Din Eğitimi Kurumlarında Disiplini Sağlayanlar
b. Örgün Din Eğitimi-Öğretiminde Disiplinsizliğin Başlıca Sebepleri
c. Disiplini Sağlamada İzlenen Metot ve Yardımcı Vasıtalar İçinde Mükâfat ve Cezanın Yeri